Στέφανος Ληναίος: Ένας θεατράνθρωπος που πέρασε στην ιστορία

Ο Στέφανος Ληναίος δεν υπήρξε απλώς ένας σπουδαίος ηθοποιός και σκηνοθέτης. Υπήρξε ένας άνθρωπος που έζησε με συνέπεια, ήθος και βαθιά αίσθηση ευθύνης απέναντι στην κοινωνία και την τέχνη. Ο θάνατός του, σε ηλικία 98 ετών, σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για το ελληνικό θέατρο. 

Γεννημένος το 1928 στη Μεσσήνη, με το όνομα Διονύσιος Μυτιληναίος, μεγάλωσε σε μια Ελλάδα δύσκολη, αλλά γεμάτη αντιθέσεις και αναζητήσεις. Από νωρίς έδειξε το ενδιαφέρον του για το θέατρο και τις ανθρωπιστικές αξίες. Σπούδασε στη Σχολή Θεάτρου του Σωκράτη Καραντινού, ενώ συνέχισε την εκπαίδευσή του στο Λονδίνο. Παράλληλα, φοίτησε για ένα διάστημα στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, διευρύνοντας τους πνευματικούς του ορίζοντες.

Τα πρώτα του βήματα

Η επαγγελματική του διαδρομή ξεκίνησε το 1954 στο Θέατρο «Κοτοπούλη», σε μια περίοδο που το ελληνικό θέατρο αναζητούσε νέες φόρμες και ταυτότητες. Μέσα σε λίγα χρόνια, ο Ληναίος καθιερώθηκε ως ένας από τους πιο δραστήριους και αξιόπιστους καλλιτέχνες της γενιάς του. Συνεργάστηκε με σημαντικούς θιάσους και συμμετείχε σε δεκάδες παραστάσεις, αφήνοντας το αποτύπωμά του με την εσωτερικότητα και την αλήθεια των ερμηνειών του. 

Το 1954 θα πάρει τον πρώτο σημαντικό ρόλο, παίζοντας στο έργο «Μάκβεθ», με τον θίασο του Δημήτρη Μυράτ και τον επόμενο χρόνο θα παίξει στον «Οθέλλο» και πάλι με τον σημαντικό δάσκαλο του θεάτρου. Χωρίς να αφήσει ποτέ το θεατρικό σανίδι, το 1955 θα κάνει και την πρώτη του εμφάνιση στην ηθογραφία «Το Οργανάκι του Αττίκ», σε σκηνοθεσία Φρίξου Ηλιάδη, δίπλα στην Σμαρούλα Γιούλη, τον Αλέκο Αλεξανδράκη και τον Στέλιο Βόκοβιτς. Δυο χρόνια μετά θα ξαναπαίξει στον «Μπάρμπα Γιάννη τον Κανατά» και πάλι σε σκηνοθεσία του Ηλιάδη.

Δεν περιορίστηκε, όμως, μόνο στη σκηνή. Υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της «Δωδέκατης Αυλαίας», μιας πρωτοποριακής θεατρικής κίνησης, αλλά και του «Άρμα Θεάτρου», του πρώτου εταιρικού θιάσου του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών. Ως γενικός γραμματέας του ΣΕΗ, την περίοδο 1965-1967, έδωσε μάχες για τα δικαιώματα των ηθοποιών, μέχρι τη διάλυση του σωματείου από τη δικτατορία. 

Η επιβολή της χούντας αποτέλεσε σημείο καμπής στη ζωή του. Ο Ληναίος επέλεξε την αυτοεξορία στο Λονδίνο, όπου παρέμεινε από το 1967 έως το 1970. Εκεί συνέχισε να εργάζεται ως καλλιτέχνης, αλλά και ως ενεργός πολίτης. Συμμετείχε στον αντιδικτατορικό αγώνα, συνεργάστηκε με το BBC και την Deutsche Welle και έλαβε μέρος σε καλλιτεχνικές δράσεις που στόχευαν στην ενημέρωση της διεθνούς κοινής γνώμης για την κατάσταση στην Ελλάδα.

Μετά την πτώση της δικτατορίας, επέστρεψε στην Ελλάδα και, μαζί με τη σύντροφο της ζωής του, την Έλλη Φωτίου, ίδρυσε το «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο». Η σκηνή του Θεάτρου «Άλφα» έγινε το καλλιτεχνικό τους σπίτι και φιλοξένησε για δεκαετίες σημαντικές παραστάσεις, ελληνικές και ξένες. Ο Ληναίος σκηνοθέτησε περισσότερα από 40 έργα, αποδεικνύοντας τη βαθιά του γνώση και αγάπη για το θέατρο.

Στις σημαντικότερες θεατρικές του επιτυχίες συγκαταλέγονται έργα όπως «Καληνύχτα Μαργαρίτα», «Δεν Πληρώνω, Δεν Πληρώνω», «Τυχαίο Ατύχημα» και «Έμποροι της Δόξας». Στον κινηματογράφο, αν και εμφανίστηκε λιγότερο συχνά, άφησε το στίγμα του με συμμετοχές σε ταινίες όπως «Μιας Πεντάρας Νιάτα» και «Η Κόμισσα της Φάμπρικας».

Κοινωνικά και πολιτικά ενεργός

Παράλληλα, δεν έπαψε ποτέ να ασχολείται με τα κοινά. Το 1986 εξελέγη δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων δίπλα στον Δημήτρη Μπέη, ενώ το 1989 εκλέχθηκε βουλευτής με το ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο, η πολιτική δεν τον κράτησε για πολύ. Όπως ο ίδιος είχε δηλώσει: «Η πολιτική υπηρετεί τη σκοπιμότητα, ενώ η τέχνη την αλήθεια». Αντίθετα, παρέμεινε ενεργός στο συνδικαλιστικό πεδίο, μέσα από το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, όπου συνέβαλε σε σημαντικές κατακτήσεις, όπως η καθιέρωση της αργίας της Δευτέρας. 

Μέχρι και τους τελευταίους μήνες της ζωής του, παρέμεινε πνευματικά ενεργός, αρθρογραφώντας και σχολιάζοντας την επικαιρότητα. Η ανάγκη του να συμμετέχει στον δημόσιο διάλογο δεν τον εγκατέλειψε ποτέ. Για εκείνον, η τέχνη και η κοινωνία ήταν αλληλένδετες έννοιες. Η επιθυμία του ήταν η τελευταία του πράξη να γίνει χωρίς τυμπανοκρουσίες, σε στενό οικογενειακό κύκλο. Η αποτέφρωσή του πραγματοποιήθηκε στη Ριτσώνα, όπως ο ίδιος είχε ζητήσει.

Πληροφορούμενη την απώλεια του Στέφανου Ληναίου, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Με ιδιαίτερη θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια του Στέφανου Ληναίου, η οποία στερεί το ελληνικό θέατρο από έναν από τους, διαχρονικά, πιο διακεκριμένους και πιστούς εργάτες του. Ηθοποιός μεγάλου διαμετρήματος, ο οποίος ανέδειξε ρόλους από όλο το φάσμα του κλασικού και του σύγχρονου ρεπερτορίου, ερμηνευτής με πλούσια και απόλυτα διακριτά εκφραστικά μέσα, θιασάρχης, σκηνοθέτης, παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών, ο Στέφανος Ληναίος όχι μόνο αφοσιώθηκε ολόψυχα στην Τέχνη, αλλά την προσέγγιζε, ακόμη και στην ωριμότητα, με δέος και σεβασμό.

Στη μακρά ζωή και σταδιοδρομία του, γενιές και γενιές θεατών είχαμε την τύχη να τον θαυμάσουμε στο σανίδι, το οποίο αγάπησε με πάθος, αλλά και στις επιλεκτικές -και πάντοτε ξεχωριστές- εμφανίσεις του στη μεγάλη οθόνη. Άνθρωπος με ακλόνητες αξίες, ο Στέφανος Ληναίος υπήρξε και ευαίσθητος πολίτης, με διαρκή αγωνία για τα προβλήματα και το μέλλον του τόπου, η οποία μετουσιώθηκε και σε απόλυτα ανιδιοτελή εμπλοκή στον συνδικαλισμό και τη δημόσια ζωή. Ο Στέφανος Ληναίος υποκρινόταν μόνο στη σκηνή και την οθόνη, στην καλλιτεχνική και τη δημόσια παρουσία του ήταν ένας κρυστάλλινος άνθρωπος και ένας παθιασμένος καλλιτέχνης.

Στη σύζυγό του Έλλη Φωτίου, με την οποία συμπορεύθηκαν τόσα χρόνια, την κόρη τους Μαργαρίτα Μυτιληναίου, τους συναδέλφους του και τους αμέτρητους φίλους του απευθύνω ειλικρινέστατα συλλυπητήρια».

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.