Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά: Η ιδέα του Μπράουν, που κατήργησε ο Κάμερον και διαστρέβλωσε ο Μητσοτάκης

Το Ταμείο Καταπιστεύματος Παιδιών (CTF) στη Βρετανία ή διαφορετικά για τα δεδομένα της Ελλάδας, ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά», ήταν μια μακροπρόθεσμη, αφορολόγητη πρωτοβουλία αποταμίευσης και επενδύσεων, η οποία θεσπίστηκε ώστε κάθε παιδί στο Ηνωμένο Βασίλειο να εισέρχεται στην ενηλικίωση διαθέτοντας ένα περιουσιακό στοιχείο.

1. Βασική φιλοσοφία: Κρατική χρηματοδότηση με προαιρετική ενίσχυση από την οικογένεια

Πρώτη καταβολή από το Κράτος: Η κυβέρνηση παρείχε το αρχικό κεφάλαιο εντελώς ανεξάρτητα από τις οικογένειες. Οι γονείς δεν υποχρεούνταν να καταθέσουν, να συμπληρώσουν ή να πληρώσουν ούτε μία στερλίνα για να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση.

Η αντίστοιχη, δηλαδή, ΑΑΔΕ, άνοιγε και έβαζε χρήματα σε κάθε λογαριασμό.

Προαιρετικές οικογενειακές εισφορές: Γονείς, παππούδες και φίλοι είχαν τη δυνατότητα να ενισχύσουν τον λογαριασμό εφόσον το επιθυμούσαν (και είχαν τη οικονομική δυνατότητα). Ωστόσο, αυτό δεν ήταν απαραίτητο για τη διατήρηση του λογαριασμού ή για τη λήψη των κρατικών κονδυλίων. Για τις οικογένειες που δεν είχαν τη δυνατότητα αποταμίευσης, το αρχικό κρατικό ποσό παρέμενε στον λογαριασμό και απέδιδε με την πάροδο του χρόνου μέσω τόκων ή επενδύσεων.

2. Πολιτικό χρονικό: Ποιος το θέσπισε και ποιος το κατάργησε

Θέσπιση από την Κυβέρνηση των Εργατικών (2005): Η πρωτοβουλία σχεδιάστηκε από τον Υπουργό Οικονομικών Γκόρντον Μπράουν, εξαγγέλθηκε στο προεκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών το 2001, τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιανουάριο του 2005 και ίσχυσε αναδρομικά για παιδιά που γεννήθηκαν από την 1η Σεπτεμβρίου 2002 και μετά.

Στόχος ήταν η καλλιέργεια μιας καθολικής «κουλτούρας αποταμίευσης» και η παροχή ενός οικονομικού ερείσματος σε κάθε νέο ενήλικα.

Κατάργηση από την Κυβέρνηση Συνασπισμού Συντηρητικών – Φιλελευθέρων Δημοκρατών (2011): Μετά τις εκλογές του 2010, η νέα κυβέρνηση συνασπισμού (υπό τον Πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον και τον Υπουργό Οικονομικών Τζορτζ Όσμπορν) έβαλε στο στόχαστρο το πρόγραμμα στο πλαίσιο των περικοπών λιτότητας μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση. Οι καταβολές καταργήθηκαν σταδιακά και το άνοιγμα νέων λογαριασμών σταμάτησε επίσημα τον Ιανουάριο του 2011. Το πρόγραμμα αντικαταστάθηκε από τα Junior ISAs (τα οποία προσφέρουν αφορολόγητη αποταμίευση, αλλά χωρίς κρατική χρηματοδότηση).

3. Κλιμακωτή οικονομική ενίσχυση:

Παρότι το μέτρο είχε καθολικό χαρακτήρα, η κυβέρνηση των Εργατικών διαμόρφωσε τα αρχικά vouchers αναλογικά, ώστε οι οικογένειες με τις μεγαλύτερες ανάγκες να λάβουν μεγαλύτερη στήριξη:

Βασικό ποσό: Οι εύπορες και μεσαίου εισοδήματος οικογένειες έλαβαν αρχικό κουπόνι ύψους 250 λιρών.

Ποσό για χαμηλά εισοδήματα: Οι οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα έλαβαν αρχικό κουπόνι 500 λιρών.

Ενίσχυση στην ηλικία των 7 ετών: Το κράτος κατέβαλλε αυτόματα επιπλέον 250 λίρες (ή 500 λίρες για τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα) μόλις το παιδί συμπλήρωνε το έβδομο έτος της ηλικίας του.

4. Αυτόματος μηχανισμός προστασίας:

Στην περίπτωση που οι γονείς δεν χρησιμοποιούσαν το κρατικό κουπόνι για το άνοιγμα λογαριασμού εντός 12 μηνών, η Φορολογική και Τελωνειακή Αρχή του Ηνωμένου Βασιλείου (HMRC) δεν ακύρωνε τα χρήματα. Αντίθετα, η HMRC άνοιγε αυτόματα έναν «προεπιλεγμένο» επενδυτικό λογαριασμό υπέρ του παιδιού, διασφαλίζοντας ότι τα κρατικά κονδύλια δεν θα χαθούν.

5. Ενηλικίωση και ωρίμανση λογαριασμού (Ηλικίες 16 & 18 ετών)

Στην ηλικία των 16 ετών: Ο έφηβος αποκτά το νόμιμο δικαίωμα διαχείρισης του λογαριασμού, χωρίς όμως να μπορεί να πραγματοποιήσει αναλήψεις.

Στην ηλικία των 18 ετών: Ο λογαριασμός ωριμάζει. Τα χρήματα περιέρχονται πλήρως στην κυριότητα του νέου ενηλίκου, ο οποίος μπορεί είτε να κάνει ολική ανάληψη σε μετρητά είτε να τα μεταφέρει σε έναν ενηλικιωμένο αφορολόγητο λογαριασμό ISA.

Όσα εμπνεύστηκε ο Γκόρντον Μπράουν ήταν πραγματικά πρωτοποριακά και έδωσαν πραγματική ανάσα στους μή έχοντες. Με το σχέδιό του όσοι είχαν την άνεση το κράτος τους επιβράβευε με 250 λίρες και όσοι δεν είχαν την οικονομική ευχέρεια με διπλάσιο ποσό.

Στην χώρα μας θα μπορούσε να γίνει κάτι ανάλογο και μάλιστα λόγω του τεράστιου προβλήματος της υπογεννητικότητας θα μπορούσε να δοθεί ο Κουμπαράς μόνο σε όσους πραγματικά έχουν ανάγκη.

Για παράδειγμα:

-Να έδινε η κυβέρνηση αυτό το μέτρο μόνο από το δεύτερο παιδί, το τρίτο κοκ.

-Να άνοιγε τον Κουμπαρά στους τρίτεκνους και στους πολύτεκνους, δίνοντας το μήνυμα ότι πραγματικά βλέπει το πρόβλημα του δημογραφικού και αγωνιά για να δώσει ουσιαστικές λύσεις.

-Θα μπορούσε να εντάξει τους ανέργους με παιδιά και να υπάρχει ο Κουμπαράς, χωρίς την συμμετοχή των συγκεκριμένων οικογενειών.

Τα παραδείγματα είναι δεκάδες και σίγουρα θα ήταν πιο δίκαια σε μια κοινωνία που η ακρίβεια τους έχει γονατίσει.

Αντιθέτως η κυβέρνηση παρουσίασε ένα πρόγραμμα διατρεβλώντας το νόημα της παροχής του Κουμπαρά, ανακοινώνοντας:

Oι γονείς θα μπορούν να καταθέτουν έως 1.200 ευρώ ετησίως και το Δημόσιο θα καταθέτει ισόποσο ποσό, έως επίσης 1.200 ευρώ τον χρόνο. Το ανώτατο αυτό όριο θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Με άλλα λόγια, εάν μία οικογένεια αποταμιεύει 100 ευρώ τον μήνα για το παιδί της, το κράτος θα προσθέτει άλλα 100 ευρώ, διπλασιάζοντας την ετήσια εισφορά στον λογαριασμό.

Έτσι, με το αρχικό ετήσιο όριο των 1.200 ευρώ, οι συνολικές καταθέσεις γονέων και Δημοσίου θα μπορούν να φτάνουν έως τα 2.400 ευρώ τον χρόνο. Καθώς, όμως, το ανώτατο όριο εισφοράς θα αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω κατά 10% ανά πενταετία, θα αυξάνεται αντίστοιχα τόσο το μέγιστο ποσό που θα μπορούν να καταθέτουν οι γονείς όσο και η ισόποση κρατική συμμετοχή.

Το κεφάλαιο θα παραμένει δεσμευμένο μέχρι το παιδί να συμπληρώσει τα 18 του χρόνια, ώστε να αποκτήσει ένα σημαντικό οικονομικό «μαξιλάρι» για το ξεκίνημα της ενήλικης ζωής του.

Όπως ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης, εάν οι γονείς αποταμιεύουν 100 ευρώ κάθε μήνα, το παιδί μπορεί να βρεθεί στα 18 του χρόνια με ένα ποσό άνω των 60.000 ευρώ. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την παρέμβαση «πολύ καινοτόμο» και «ριζοσπαστική», δίνοντας έμφαση και στον δεύτερο στόχο του μέτρου: την ενίσχυση της αποταμιευτικής κουλτούρας των ελληνικών νοικοκυριών.