Η Ιστορία δεν υπογράφεται: Η Μακεδονία μέσα από τις επιγραφές, τα νομίσματα και τις πηγές
Η Ιστορία δεν υπογράφεται: Η Μακεδονία μέσα από τις επιγραφές, τα νομίσματα και τις πηγές
Η Μακεδονία δεν απέκτησε την ιστορία της το 2018 και η ιστορική πραγματικότητα δεν αλλάζει με μια πολιτική υπογραφή.
Αιώνες πριν από την εμφάνιση των σλαβικών πληθυσμών στα Βαλκάνια, η αρχαία Μακεδονία είχε ήδη αφήσει πίσω της ένα τεράστιο ιστορικό και αρχαιολογικό αποτύπωμα. Ο Φίλιππος Β΄ και ο Μέγας Αλέξανδρος ανήκουν στον κόσμο της ελληνικής αρχαιότητας. Η γλώσσα των σωζόμενων επιγραφών και των βασιλικών νομισμάτων, τα ονόματα, οι θεότητες και ο πολιτισμός αποτελούν στοιχεία που μπορούν να εξεταστούν στις ίδιες τις αρχαιολογικές πηγές.
Τα νομίσματα μιλούν χωρίς πολιτικά συνθήματα: «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ», «ΒΑΣΙΛΕΩΣ». Ελληνική γραφή, ελληνικές θεότητες και ένας πολιτιστικός κόσμος που προϋπήρχε επί αιώνες των σλαβικών εγκαταστάσεων στα Βαλκάνια.
Γι’ αυτό η ουσιαστική κριτική στη Συμφωνία των Πρεσπών δεν χρειάζεται ούτε υπερβολές ούτε προσβολές. Το κρίσιμο ερώτημα είναι διαφορετικό: γιατί η Ελλάδα αποδέχθηκε για το γειτονικό κράτος όχι μόνο τη σύνθετη ονομασία «Βόρεια Μακεδονία», αλλά και την επίσημη ονομασία της γλώσσας ως «Macedonian» και τον όρο «Macedonian/citizen of the Republic of North Macedonia» για την ιθαγένεια;
Το παράδοξο βρίσκεται μέσα στην ίδια τη Συμφωνία. Στο άρθρο 7 αναγνωρίζεται ρητά ότι η επίσημη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας ανήκει στις νότιες σλαβικές γλώσσες και ότι η γλώσσα και τα χαρακτηριστικά της γειτονικής χώρας δεν σχετίζονται με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, τον πολιτισμό και την κληρονομιά της ελληνικής Μακεδονίας.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα όσων αντιτάχθηκαν στη συμφωνία: εφόσον γίνεται ρητή διάκριση από την αρχαία μακεδονική κληρονομιά και αναγνωρίζεται ο νοτιοσλαβικός χαρακτήρας της σύγχρονης γλώσσας, γιατί κρίθηκε αναγκαίο να κατοχυρωθεί διεθνώς γι’ αυτήν η ονομασία «Macedonian»;
Δεν χρειάζεται να αρνηθεί κανείς στους σημερινούς πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας τη δική τους σύγχρονη ταυτότητα, ιστορία και κρατική υπόσταση. Άλλο όμως αυτό και άλλο η αρχαία Μακεδονία. Η ιστορική διαφορά μεταξύ των δύο πρέπει να παραμένει απολύτως καθαρή.
Κανένα σύγχρονο κράτος δεν μπορεί να ταξιδέψει δύο χιλιάδες χρόνια πίσω στον χρόνο και να δημιουργήσει εκ των υστέρων ιστορική συνέχεια. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δεν ψηφίζουν, δεν διαπραγματεύονται και δεν αλλάζουν ανάλογα με τις διπλωματικές ανάγκες κάθε εποχής.
Η Ιστορία κρίνεται από τις πηγές.
Και οι πηγές πρέπει να διαβάζονται όπως είναι γραμμένες — όχι όπως θα βόλευε να ήταν γραμμένες.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΛΟΥΣΗΣ 18-09-2026
