Ο σκαπανέας της «ορθοπεδικής» Σπυρίδων Καραβασίλης

Στο νέο του βιβλίο ο αγνώστων λοιπών στοιχείων συγγραφέας Σταύρος Κρητιώτης ανασυνθέτει έντεκα λανθάνουσες υποσημειώσεις της ιστορίας. Μυστήρια από έναν μυστηριώδη συγγραφέα.Ήταν επιμελής και φιλότιμος στη δουλειά του, τον κατέτρεχαν όμως οι ατυχίες. Κατάφερε να ανακηρυχθεί υφηγητής Παιδιατρικής στο πανεπιστήμιο, αλλά δεν έγινε ποτέ καθηγητής, μετά καταργήθηκαν και οι υφηγητές, οπότε ιδιώτευσε. Έσωσε ένα παιδάκι με διφθεριτική λαρυγγίτιδα, αλλά κατηγορήθηκε για αισχροκέρδεια, επειδή ζήτησε αμοιβή για να εξετάσει άπορο παιδί. Μετά κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία εξ αμελείας και αισχροκέρδεια, επειδή δεν έσωσε από τη διφθερίτιδα ζητώντας προηγουμένως χρήματα την κόρη μέλους της βασιλικής αυλής.

Αργότερα παρασκεύασε δικό του γάλα με αποτέλεσμα να κινδυνέψουν να πεθάνουν τα βρέφη που έπαιρναν μέρος στο πείραμα. Και όμως ο παιδίατρος Σπυρίδων Καραβασίλης, υπαρκτό πρόσωπο στην Αθήνα κατά τα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού, ήθελε ανέκαθεν να δημιουργήσει κάτι μοναδικό και αδιαμφισβήτητο. Μέσα στην πικρία του, ένα αμάλγαμα υπαρξιακής μελαγχολίας και εμμονής, εντοπίζει και εξιδανικεύει ένα επίτευγμά του, εντελώς δικό του και απαράγραπτο.

Ένας παιδίατρος με ετυμολογική δράση

Ο καθένας μας μπορεί να το επιβεβαιώσει, αν και τώρα ακόμη ανοίξει το έργο του Στέφανου Κουμανούδη «Συναγωγή νέων λέξεων υπό των λογίων πλασθεισών» του 1900. Στο λήμμα «ορθοπεδικά νοσήματα» διαβάζουμε: «Καραβασίλης, εν Εστία Εφημερίδι 31 Μαΐου 1898». Χρεία άλλων μαρτύρων δεν έχουμε. Ο μέγας φιλόλογος Κουμανούδης παραπέμποντας σε αγγελία του γιατρού στην εφημερίδα ΕΣΤΙΑ, με την οποία τόνιζε την ειδίκευσή του στα «παιδικά και ορθοπεδικά νοσήματα», αναγνωρίζει περίτρανα την πατρότητα του Καραβασίλη επί του νεολογισμού «ορθοπεδικός», ορθογραφημένου με έψιλον.

Μέχρι τότε ο γαλλικός όρος του 18ου αιώνα orthopédie αποδιδόταν στα νέα ελληνικά βάσει της γραφής των συστατικών του στα αρχαία ελληνικά, από το ορθός και παις. Ήταν ο ιατρικός κλάδος που θεράπευε τα οστικά νοσήματα των παιδιών. Μόνο που στο μεταξύ η επιστήμη αυτή είχε διευρυνθεί και περιλάβει το μυοσκελετικό σύστημα όλων των ηλικιών. Στα γαλλικά η αρχαία ελληνική δίφθογγος αι αποδιδόταν με ένα é που κάλυπτε ανενόχλητα τους πλατείς ορίζοντες της ορθοπαιδικής. Στα νέα ελληνικά όμως το αι του παιδιού στένευε αφάνταστα το βεληνεκές της επιστήμης. Μέχρις ότου εννοείται εμφανίσθηκε ένας οξυδερκής Καραβασίλης και αντικατέστησε το αι με ένα λιτό έψιλον.

Ένας συγγραφέας με διάφορα ψευδώνυμα

Ο μυστήριος αυτός παιδίατρος ως λογοτεχνικός ήρωας είναι δημιούργημα του μυστηριώδους συγγραφέα Σταύρου Κρητιώτη που με επιμέλεια και φιλοτιμία αναζήτησε στις εφημερίδες της εποχής όλα τα στοιχεία που πιστοποιούν την λαμπρή ετυμολογική σταδιοδρομία του Σπυρίδωνος Καραβασίλη. Ο Σταύρος Κρητιώτης είναι πολυγράφος, φιλοπαίγμων, δεινός ερανιστής, πολυώνυμος. Δεν ξέρουμε το πραγματικό του όνομα, δεν γνωρίζουμε τη μορφή του, αγνοούμε που ζει, δεν έχουμε στοιχεία της ταυτότητάς του. Μόνο τα κείμενα, κι αυτά προκαλούν ενδιαφέρον.

Η περίπτωση Καραβασίλη είναι μια από τις έντεκα ιστορίες στο βιβλίο «Στις χαραμάδες των γεγονότων» που μόλις κυκλοφόρησε. Έντεκα λανθάνουσες υποσημειώσεις της ιστορίας που ο συγγραφέας ανασυνθέτει, άλλες που φαίνονται επινοημένες αλλά είναι αληθινές και άλλες που είναι αληθοφανείς αλλά δεν συνέβησαν ποτέ. Αναδεικνύουν τον ποιητικό δυναμισμό που έχουν καμιά φορά οι λεπτομέρειες της ιστορίας, αλλά και τα απρόσμενα περιθώρια που διανοίγουν στην τέχνη τα ασαφή τεκμήρια του παρελθόντος.

Ο Σπυρίδων Καραβασίλης πρόλαβε να ζήσει τον θρίαμβο του γλίσχρου του επιτεύγματος, παράλληλα μάλιστα με την κατάρρευση της επιστημονικής του καριέρας. Τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα ο όρος «ορθοπεδική» με ε, ο δικός του όρος, ο αρμόζων στο διαμέτρημα της επιστήμης, επικράτησε στον ελληνικό χώρο. Ο παιδίατρός μας είχε πεθάνει προ πολλού, όταν αγνώμονες επίγονοι συνέτριψαν αμαχητί το κατόρθωμά του. Το 1997 η Ελληνική Εταιρεία Χειρουργικής Ορθοπαιδικής και Τραυματολογίας επισημοποίησε τελεσίδικα τη γραφή με αι ως αποδίδουσα ορθότερα τα αρχαία συστατικά αυτού του νεολογισμού.

Πηγή: Deutsche Welle

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.