Όπου Υπάρχει Ελλάδα: Το εντυπωσιακό Ανάκτορο των Αιγών

Του Νικόλα Μπάρδη

Το επιβλητικό Ανάκτορο των Αιγών ανεγέρθη στα χρόνια του Φιλίππου Β΄ (359-336 π.Χ.), και σύμφωνα με τους ιστορικούς αποτελεί όχι μόνο το μεγαλύτερο, αλλά μαζί με τον Παρθενώνα και το σημαντικότερο κτίριο της κλασικής Ελλάδας. Χτισμένο στο άστυ των Αιγών, σε ένα υπερυψωμένο σημείο της πλαγιάς, το τεράστιο αυτό κτίσμα, το μεγαλύτερο της κλασικής Ελλάδας, ήταν ορατό από ολόκληρη των λεκάνη της Μακεδονίας, και αποτελούσε τοπόσημο δύναμης και ομορφιάς. Για να καταλάβετε το μέγεθός του, είναι τριπλάσιο από τον Παρθενώνα της Αθήνας!

Το εν λόγω κτίριο ήταν απολύτως επαναστατικό και πρωτοποριακό για την εποχή του. Πίσω από αυτό το ανάκτορο υπήρχε ένας μεγαλοφυής και ταλαντούχος αρχιτέκτονας, ίσως ο Πύθεος, γνωστός για την συμμετοχή του στην κατασκευή του Μαυσωλείου, αλλά και για τη συνεισφορά του στην εξέλιξη της πολεοδομίας και της θεωρίας των αναλογιών. Δημιούργησε, λοιπόν, για τον Φίλιππο στις Αιγές ένα επιβλητικό παλάτι που έμελλε να γίνει το αρχέτυπο όλων των «βασιλείων», των ανακτόρων δηλαδή της ελληνιστικής οικουμένης και όχι μόνο.

Τοιχοποιίες και αρχιτεκτονικά μέλη, επεξεργασμένα όλα με χειρουργική ακρίβεια, καλυφθήκαν με άριστης ποιότητας μαρμαροκονίες με λεία και στιλπνή επιφάνεια, που υποβάλει την εντύπωση μαρμάρου και ανακαλεί την περιγραφή του Βιτρούβιου για τα κονιάματα του παλατιού του Μαύσωλου, που έλαμπαν σαν να ήταν από γυαλί. Χιλιάδες κεραμίδια και ανάγλυφα ακροκέραμα εξαιρετικής ποιότητας, εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα μαρμαροθετήματα και ψηφιδωτά, μερικά από τα οποία είναι εξαίρετα έργα τέχνης, πανάκριβες χρωστικές, χαλκός και κάθε είδους πολυτελή υλικά επιστρατεύτηκαν για να δημιουργήσουν ένα σύνολο αντάξιο της φιλοδοξίας του ηγεμόνα.

Ωστόσο, πέρα από τα πολυτελή υλικά, την εφευρετικότητα, την άρτια εκτέλεση και τα απροσδόκητα τεχνολογικά επιτεύγματα που ανιχνεύονται σε όλα τα επίπεδα της κατασκευής του, το πιο συναρπαστικό στοιχείο του μοναδικού αυτού κτιρίου παραμένει η μεγαλοφυής αρχιτεκτονική σύλληψή του. Το μεγάλο τετράγωνο περιστύλιο μαζί με τους χώρους που το περιβάλλουν αρμονικά και από τις τέσσερις πλευρές του, και το εντυπωσιακό πρόπυλο με τις στοές που το πλαισιώνουν, αρθρώνοντας την πρόσοψη, αποτελούν τα βασικά στοιχεία του πρωτοποριακού αυτού για την εποχή του αρχιτεκτονήματος.

Ενταγμένο στην ίδια οικοδομική ενότητα με το γειτονικό θέατρο, το μεγάλο ορθογώνιο κτίριο είναι προσανατολισμένο σύμφωνα με τους γεωγραφικούς άξονες. Η πρόσβαση γινόταν από την ανατολική πλευρά, όπου με τρόπο καινοτόμο για την εποχή διαμορφωνόταν η πρόσοψη με το μνημειακό πρόπυλο στο κέντρο μιας εντυπωσιακής δωρικής κιονοστοιχίας. Τα μαρμάρινα κατώφλια της τριπλής βασιλικής εισόδου σώζονται ακόμη στη θέση τους, ενώ τα λίθινα αρχιτεκτονικά μέλη που μιμούνται παραθυρόφυλλα και τα χαριτωμένα ιωνικά κιονόκρανα που βρέθηκαν πεσμένα εδώ θα πρέπει να προέρχονται από την πρόσοψη του ορόφου. Ο συνδυασμός των ρυθμών, δωρικού και ιωνικού, τον οποίο συναντούμε και στον Παρθενώνα, θα γίνει κυρίαρχη τάση για την μακεδονική αρχιτεκτονική, που φαίνεται να την χαρακτηρίζει ο «λειτουργικός εκλεκτικισμός».
Περνώντας το πρόπυλο φτάνουμε στην αυλή που παραδοσιακά αποτελούσε το κέντρο, γύρω από το οποίο αρθρώνονταν οι χώροι και οι λειτουργίες κάθε σπιτιού. Όπως η πρόσοψη έτσι και η αυλή που είναι ακριβώς τετράγωνη αποκτά εδώ μια απολύτως κανονική μνημειακή μορφή με ένα τεράστιο περιστύλιο, σε κάθε πλευρά του οποίου υπάρχουν 16 λίθινοι δωρικοί κίονες που επιστέφονται από την χαρακτηριστική δωρική ζωφόρο. Κατασκευασμένα από πωρόλιθο τα αρχιτεκτονικά μέλη καλύπτονταν από λεπτότατα κονιάματα που θα πρέπει να τα φανταστούμε να λάμπουν στο λευκό του μαρμάρου και να ποικίλλονται με ζωηρό γαλάζιο και κόκκινο.

Η αυλή, χωρητικότητας 2.000 ανθρώπων, λειτουργούσε όχι μόνον σαν πνεύμονας του σπιτιού, αλλά κυρίως σαν χώρος όπου επικεντρωνόταν η πολιτική και κοινωνική ζωή του κράτους, Στην ανατολική πλευρά του ανακτόρου υπάρχει μία μεγάλη κυκλική αίθουσα, ο λεγόμενος θόλος, όπου βρέθηκαν αναθηματικές επιγραφές που αναφέρουν τον «πατρώο Ηρακλή», τον θεό που οι Μακεδόνες βασιλιάδες τιμούσαν σαν πρόγονό τους, μαζί με τη βάση μιας κατασκευής που θα μπορούσε να είναι βωμός ή βάθρο. Οι χώροι στην περιοχή αυτή φαίνονται στο σύνολο τους να έχουν ιερό χαρακτήρα, εξυπηρετώντας τις αυξημένες λατρευτικές ανάγκες του βασιλιά, που ήταν συγχρόνως και αρχιερέας. 

Χώροι συμποσίων, με δάπεδα στρωμένα με ψηφιδωτά από βότσαλα, υπήρχαν στην ανατολική και την βόρεια πλευρά, όπου δύο διάδρομοι οδηγούσαν από το περιστύλιο στον εξώστη, μια ευρύχωρη βεράντα με πανοραμική θέα στην πόλη και σε ολόκληρη τη μακεδονική λεκάνη που αποτελεί μία ακόμη καινοτομία του Ανακτόρου των Αιγών. Τέλος, το ανάκτορο ήταν εξοπλισμένο με όλες τις ανέσεις της εποχής και διέθετε ένα άψογο σύστημα αποχέτευσης αλλά και ύδρευσης, που έφερνε μέχρι εκεί το καθαρό νερό από τις πηγές του βουνού. Στον όροφο που υπήρχε στην ανατολική αλλά και στη δυτική πλευρά θα πρέπει να βρισκόταν, όπως συνήθως, τα διαμερίσματα των γυναικών και οι κοιτώνες. 

Μετά την κατάλυση του βασιλείου από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ. το ανάκτορο καταστράφηκε ολοσχερώς μαζί με την πόλη των Αιγών και δεν ξαναχτίστηκε ποτέ. Στο μεταξύ, από τα μάρμαρα και τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του, χτίστηκαν πολλά γειτονικά χωριά, όπως η Βεργίνα, καθώς οι κάτοικοι το λεηλάτησαν κυριολεκτικά, με αποτέλεσμα από ιστορικός χώρος να γίνει νταμάρι. Σήμερα έχουν γίνει σημαντικές εργασίες αποκατάστασης της μνημειώδους αυτής κατασκευής, και ο κόσμος μπορεί να επισκεφτεί το μεγαλοπρεπές Ανάκτορο και να πάρει μία μικρή γεύση απ’ το πώς έδειχνε το παλάτι τα χρόνια του Φιλίππου Β’, όταν οι Αιγές βρίσκονταν στο επίκεντρο των εξελίξεων.

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.